Mục lục cẩm nang (20 bài)
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về phái sinh & quản trị rủi ro năng lượng 2026
Giải đáp nhanh các câu hỏi phổ biến: phái sinh có rủi ro không, doanh nghiệp Việt Nam dùng được không.
Phân biệt phòng vệ và đầu cơ, vai trò của thanh toán bù trừ.
Thuật ngữ phái sinh năng lượng A–Z (Glossary tiếng Việt)
Từ điển thuật ngữ phái sinh và quản trị rủi ro năng lượng: forward, futures, option, swap, basis, hedge...
Giải thích ngắn gọn, dễ hiểu cho người mới.
Chương 8.2 — Phái sinh, biến động giá, sức mạnh thị trường & đổ vỡ tài chính
Phái sinh làm tăng hay giảm biến động giá? Có tạo điều kiện thao túng sức mạnh thị trường không?
Mối liên hệ giữa phái sinh và các vụ đổ vỡ tài chính, cùng kết luận chính sách.
Chương 8.1 — Lợi ích công & quản trị rủi ro tư: đầu tư, chi phí vốn, giá trị doanh nghiệp
Phòng vệ giá tác động thế nào tới quyết định đầu tư, chi phí vốn và giá trị doanh nghiệp.
Vì sao giảm biến động dòng tiền có thể tạo giá trị cho cổ đông và xã hội.
Chương 7.2 — Chuẩn mực FAS 133, ASC 815 & IFRS 9: kế toán phòng vệ
FAS 133 và các chuẩn mực hiện đại quy định ghi nhận phái sinh ra sao.
Phân biệt phòng vệ dòng tiền và phòng vệ giá trị hợp lý, ảnh hưởng lên bảng cân đối và báo cáo kết quả.
Chương 7.1 — Kế toán phái sinh: tại sao và như thế nào (đơn giản)
Vì sao kế toán phái sinh khó và quan trọng, ý tưởng cốt lõi về giá trị hợp lý và phòng vệ.
Nền tảng để hiểu chuẩn mực FAS 133 / ASC 815 / IFRS 9.
Chương 6.2 — Quy định phái sinh: từ CFTC tới Dodd-Frank, EMIR, MiFID II
Khung pháp lý cho phái sinh trên sàn và OTC, các miễn trừ theo CEA/CFTC và bài học sau khủng hoảng.
Quy định hiện đại 2026: thanh toán bù trừ bắt buộc, báo cáo giao dịch, ký quỹ.
Chương 6.1 — Lịch sử & môi trường giao dịch phái sinh: sàn và OTC
Phái sinh phát triển từ nông nghiệp Mỹ giữa thế kỷ 19 đến thị trường năng lượng hiện đại.
So sánh giao dịch trên sàn tổ chức và giao dịch ngoài sàn (OTC).
Chương 5 — Triển vọng phái sinh trong ngành năng lượng
Minh bạch thông tin tài chính, lạm dụng phái sinh và bài học từ các vụ đổ vỡ.
Triển vọng phát triển phái sinh năng lượng và vai trò của thị trường giao ngay điện.
Chương 4.3 — Minh bạch giá, thiết kế thị trường & thách thức pháp lý cho phái sinh điện
Thị trường giao ngay phức tạp, minh bạch giá kém và thiết kế thị trường chuẩn ảnh hưởng thế nào đến phái sinh điện.
Những thách thức pháp lý còn ở phía trước.
Chương 4.2 — Tính độc nhất của điện như một hàng hóa & biến động giá
Điện không lưu trữ rẻ, phải cân bằng tức thời, đường cung dốc đứng nên giá biến động cực mạnh.
Giao điện trên hệ thống liên kết và đường cong chi phí cung ứng điện.
Chương 4.1 — Đặc thù ngành điện & ràng buộc cấu trúc, pháp lý
Vì sao ngành điện chưa từng cạnh tranh hoàn toàn từ đầu thế kỷ 20.
Các ràng buộc cấu trúc, pháp lý và công cụ quản trị rủi ro trong ngành điện.
Chương 3.3 — Sàn giao dịch, công ty thương mại & doanh nghiệp dầu khí dùng phái sinh
Các sàn giao dịch tương lai lớn, đặc tả hợp đồng dầu thô NYMEX và mức độ sử dụng phái sinh của doanh nghiệp.
Vai trò của xếp hạng tín nhiệm với công ty thương mại khí.
Chương 3.2 — Rủi ro giá và phái sinh trong dầu khí
Các loại rủi ro giá trong dầu khí và chiến lược phòng vệ tương ứng.
Ví dụ hoán đổi khí giữa nhà sản xuất và công ty phân phối địa phương (LDC).
Chương 3.1 — Thị trường dầu mỏ và khí tự nhiên
Chuỗi giá trị dầu thô và khí tự nhiên, các điểm định giá (hub) và đặc thù mạng lưới đường ống.
Vì sao kinh doanh chênh lệch theo vị trí hoạt động kém với khí so với dầu.
Chương 2.3 — Rủi ro giá năng lượng & ví dụ đầu tư nhà máy điện chu trình hỗn hợp
Mức độ biến động giá dầu, khí, điện cao đến đâu.
Ví dụ mô phỏng NPV đầu tư nhà máy điện chu trình hỗn hợp khi có và không phòng vệ giá.
Chương 2.2 — Bốn loại hợp đồng phái sinh: kỳ hạn, tương lai, quyền chọn, hoán đổi
Giải thích chi tiết hợp đồng kỳ hạn (forward), tương lai (futures), quyền chọn (options) và hoán đổi (swap).
Ví dụ hợp đồng hoán đổi dầu thô giữa nhà sản xuất và nhà máy lọc dầu.
Chương 2.1 — Phái sinh và rủi ro trên thị trường năng lượng
Quản trị rủi ro khi không có phái sinh và khi có phái sinh.
Vì sao các công cụ truyền thống không xử lý tốt rủi ro giá năng lượng.
Chương 1 — Giới thiệu & mục đích của cẩm nang phái sinh năng lượng
Mục đích của cẩm nang phái sinh năng lượng, các phát hiện chính và cách tổ chức nội dung.
Vì sao nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp cần hiểu phái sinh.
Tổng quan: Công cụ phái sinh & quản trị rủi ro trong ngành năng lượng (cập nhật 2026)
Phái sinh năng lượng là gì, vì sao ngành dầu khí, khí tự nhiên và điện cần quản trị rủi ro giá.
Tổng quan toàn bộ cẩm nang: kỳ hạn, tương lai, quyền chọn, hoán đổi, kế toán và quy định 2026.